لینوکس (Linux) نوعی سیستم‌عامل است که معروف‌ترین نمونه نرم‌افزار آزاد و متن‌باز Open Source)¹) می باشد؛ درواقع لینوکس یک سری کد است که بین نرم افزار و سخت افزار ارتباط برقرارمی کند .

هسته اصلی لینوکس ، لینوکس (Linux Kernel ≈ Kernel) نامیده می شود ؛ اما به طور معمول این واژه به تمام سیستم‌عامل‌های یونیکسی همچون (GNU) اطلاق می‌شود که بر مبنای هستهٔ لینوکس و کتابخانه‌ها و ابزارهای پروژه گنو ساخته شده‌اند. اگر بخواهیم به زبان ساده تر توضیح دهیم ، باید بگوییم که لینوکس یک نسخه ی اصلی بیشتر ندارد و آن هم (GNU/Linux) است و باقی نسخه ها همچون Redhat یا Debian یا ... همگی توزیعی از (Linux Kernel) هستند که در ادامه به طور کامل مورد بررسی قرار می دهیم.

توزیع لینوکس

به مجموعه نرم‌افزارهای بنا شده بر جز اصلی لینوکس [هسته اصلی لینوکس = Linux Kernel] که در نهایت باعث تشکیل یک لینوکس جدید با ویژگی های متمایز می شود ، توزیع لینوکس (Linux Distribution≈ Distro) گفته می شود ؛ به عبارت دیگر هر توزیع لینوکس ، نسخه ای پرداخته شده [به نوعی ارتقاء یافته یا ورژن جدید احیاء شده] از (Linux Kernel) می باشد . توزیع لینوکس به طور کلی می تواند شامل ابزارهای گسترش نرم‌افزار، پایگاه‌های داده ، سرویس دهنده‌های وب مانند (Apache) ، محیط‌های رومیزی مانند (GNU–KDE–WFCE) و مجموعه‌های اداری مانند (OpenOffice.org) هستند.

فلسفه ی توزیع لینوکس

همان طور که گفتیم توزیع لینوکس اقتباس شده از هسته اصلی لینوکس (Linux Kernel) است و هر توزیع لینوکس در جزئیات یا حداقل در یک ویژگی یا در یک کارایی یا در یک هدف ، کاملاً منحصر به فرد است .

توزیع لینوکس های مهم

1. Fedora : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد تا کاربران حرفه ای
2. Suse : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
3. Redhat : جهت مصرف سیستم های سرویس دهنده (Server) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
4. Mandrake : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
5. Lindows : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
6. Lycoris : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
7. Mepis : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
8. XandarOS : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
9. Debian : جهت مصرف سیستم های سرویس دهنده (Server) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، قابلیت دارایی از ابزارهای پیکربندی گرافیگی  ، معروف به سخت نصب شدن ، جهت استفاده برای کاربران حرفه ای
10. Slackware : جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، بدون هیچ ابزار پیکربندی گرافیگی  ، جهت استفاده برای کاربران حرفه ای
11. Knoppix : جهت مصرف دیسک های زنده ^۲(Live CD) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
12. Shabdix : جهت مصرف دیسک های زنده (Live CD) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد
13. Sol : جهت مصرف سیستم های سرویس دهنده (Server)
14. Oralux : مخصوص استفاده ی نابینایان
15. Ubuntu : جهت مصرف دیسک های زنده (Live CD) ، جهت مصرف سیستم های سرویس دهنده (Server) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد تا حرفه ای
16. Kubuntu : جهت مصرف دیسک های زنده (Live CD) ، جهت مصرف سیستم های سرویس دهنده (Server) ، جهت مصرف میز کار (Desktop) ، دارای ایستگاه کاری ، دارای ابزارهای پیکربندی گرافیگی ، دارای نرم افزارهایی می باشد که باعث حداکثر کارایی می شود ، جهت استفاده برای کاربران تازه وارد تا حرفه ای

نکته = شایان ذکر است که در توزیع لینوکس های فوق از لحاظ مشخصات کلی باز هم یک سری از توزیع لینوکس ها با هم اطلاعات یکسانی دارند ، که باید ذکر کرد در جزئیات با هم تفاوت دارند.

در ابتدا لینوکس برای استفادهٔ ریزپردازنده‌ها با معماری ۸۰۳۸۶ اینتل طراحی شده بود؛ اما امروزه انواع گوناگون معماری‌ها را پشتیبانی می‌کند و در انواع و اقسام وسایل از کامپیوترهای شخصی گرفته تا ابررایانه‌ها و تلفن‌های همراه به کار می‌رود. این سیستم‌عامل که در ابتدا بیشتر توسط افراد مشتاق گسترش پیدا می‌کرد و به کار گرفته می‌شد، توانسته است پشتیبانی شرکت‌های سرشناسی چون IBM و Hewlett-Packard را به دست آورد و با بسیاری از نسخه‌های خصوصی یونیکس رقابت کند. طرفداران لینوکس و بسیاری از تحلیل‌گران این موفقیت را ناشی از استقلال از فروشنده، کم‌هزینه بودن پیاده‌سازی، سرعت بالا، امنیت و قابلیت اطمینان آن می‌دانند.

تاریخچه^۳

در سال ۱۹۸۴ میلادی ‏ریچارد استالمن (Richard Matthew Stallman) که رئیس بنیاد نرم‌افزارهای آزاد بود پروژه گنو (GNU) را آغاز کرد. در این پروژه که یک جنبش نرم‌افزاری محسوب می‌شد برنامه‌نویسان با یکدیگر همکاری می‌کردند که این همکاری تا به حال نیز ادامه دارد.

آن زمان بیشتر ابزارهای پروژه گنو که با زبان برنامه‌نویسی C و Assembly نوشته شده بود ، آماده کار بود و تنها یک هستهٔ مناسب و آزاد کم بود. حتی سیستم‌عامل Minix نیز با وجود در دسترس بودن کد منبع آن، آزاد نبود و حق نشر مخصوص داشت. کار در پروژه گنو به سمت طراحی یک هسته مناسب متمرکز می‌شد اما به نظر می‌رسید که برای ایجاد این هسته حداقل چند سال دیگر زمان نیاز است.

این تأخیر برای لینوس توروالدز (Linus Benedict Torvalds) قابل تحمل نبود. بنابراین خودش دست به کار شد و با الهام از کد Minix کار را آغاز کرد. سرانجام در ۲۵ اوت سال ۱۹۹۱ در ساعت ۲۰:۵۷ (به وقت گرینویچ) پیامی تاریخی به گروه خبری comp.os.minix از طرف لینوس توروالدز ارسال شد. او یک دانشجوی فنلاندی بود که آن زمان در دانشگاه هلسینکی درس می‌خواند.

متن پیام او چنین بود:

درود به هر کس که آن بیرون از Minix استفاده می‌کند. من هم‌اکنون روی سیستم‌عاملی آزاد برای رایانه‌های ‎‏AT ۳۸۶(۴۸۶)‎‏ کار می‌کنم (فقط برای سرگرمی؛ مانند پروژهٔ گنو بزرگ و حرفه‌ای نیست). از ماه آوریل کار را آغاز کرده‌ام و هم‌اکنون این سیستم‌عامل آماده‌است و کار می‌کند. دوست دارم از دیدگاه دیگران در مورد سیستم‌عاملم با خبر شوم. چه آنان که مینیکس را دوست دارند و چه آنان که دوست ندارند. چرا که سیستم‌عامل من تا حدی شبیه به Minix است.
در حال حاضر (۱٫۰۸) bash و (۱٫۴۰) gcc را بر روی آن دارم و چیزهای دیگری که به نظر می‌رسد همه درست کار می‌کنند. این بدان معناست که طی چند ماه آینده چیز به‌دردبخوری فراهم خواهم کرد و دوست دارم بدانم مردم بیشتر چه امکاناتی لازم دارند. به هر پیشنهاد و نظری خوش‌آمد می‌گویم اما قول نمی‌دهم که آن را انجام دهم!

لینوکس برخلاف مینیکس (یک سیستم‌عامل ساده نوشته شده توسط پروفسور اندرو تننبام که برای آموزش طراحی سیستم‌عامل به کار می‌رفت) که از معماری ریزهسته استفاده می‌کرد، با ایده هسته‌های یکپارچه طراحی شده بود. اولین نسخهٔ لینوکس در سپتامبر ۱۹۹۱ در اینترنت منتشر شد. دومین نسخه‌ٔ آن به فاصلهٔ کمی در اکتبر همان سال منتشر شد . از آن پس هزاران برنامه‌نویس و هکر در سراسر دنیا در این پروژه شرکت کردند. مقالهٔ «کلیسای جامع و بازار» اثر اریک ریموند مدل گسترش هسته لینوکس و نرم‌افزارهای مشابه را تشریح می‌کند.

پنگوئن تاکس نشانه و مایه خوش شانسی هستهٔ لینوکس است. لینوس توروالدز مالک علامت تجاری لینوکس است که به عنوان «نرم‌افزار سیستم‌عامل رایانه برای تسهیل در استفاده و عملیات رایانه» به ثبت رسیده‌است.

1. Open Source : بدین معنی است که هرشخصی می تواند به طور کاملاً آزاد و رایگان از سیستم عامل لینوکس استفاده کند ، آن را تغییر دهد و حتی می تواند آن را دوباره توزیع کند.
2. Live CD : منظور از دیسک زنده (Live CD) این می باشد که توزیع لینوکس مورد نظر می تواند کاملاً مستقل از هارددیسک اجرا شود و در واقع نیازی به نصب در داخل هارددیسک ندارد ؛ مکانیزم به این صورت است که توزیع لینوکس مورد نظر که دارای قابلیت پخش زنده هست را در یک (CD-DVD-Floppy-Flash Memory) قرار می دهند و سپس از طریق ارتباط دادن آن با سیستمی که حداقل ۲۵۶MB حافظه RAM را دارد ، برای تست سخت افزارها یا رفع اشکال یا کاربردهای عملی یا خاص یا هر فرآیند قابل اجرایی استفاده می نمایند.
3. در بخش تاریخچه برای انتقال دقیق مطلب به شما مشتاقان لینوکس ، نقل قول های رد و بدل شده ، همچنین تاریخ و ساعت وقوع اتفاق ها را از سایت Wikipedia اقتباس کرده ایم.